Biểu mẫu tuyển dụng ca kiểm thử là phần dễ bị đánh giá thấp nhất trong một hệ thống nghề nghiệp, vì biểu mẫu trông quen thuộc và ai cũng nghĩ mình đã biết cách thử. Nhưng đây là loại biểu mẫu dài, chia nhiều bước, và có những trường chỉ trở nên bắt buộc sau khi người dùng trả lời câu trước. Bài này đi qua những nhánh hay bị bỏ sót và cách tổ chức ca kiểm thử theo quy tắc thay vì theo số trường.
Vì sao biểu mẫu tuyển dụng thường chia thành nhiều bước?
Vì nó quá dài để đặt trên một trang. Một hồ sơ ứng tuyển gồm thông tin cá nhân, quá trình làm việc, học vấn, kỹ năng, tệp đính kèm và phần đồng ý điều khoản. Nếu dồn hết vào một trang, người dùng sẽ bỏ dở giữa đường. Chia bước giúp mỗi lần chỉ phải trả lời một nhóm câu hỏi.
Nhưng chia bước kéo theo một loạt trạng thái mới mà biểu mẫu một trang không có. Mỗi bước có thể được lưu riêng, người dùng có thể quay lại bước trước, và dữ liệu của bước sau có thể phụ thuộc vào câu trả lời ở bước trước. Đây chính là nguồn gốc của phần lớn lỗi trong loại biểu mẫu này.
Với mục đích kiểm thử, điều đó có nghĩa là bạn không thể thử từng bước một cách độc lập rồi cộng kết quả lại. Phần lớn lỗi nằm ở chỗ chuyển giữa các bước.
Những nhánh nào hay bị bỏ sót khi kiểm thử?
Có một nhóm nhánh gần như luôn bị bỏ sót, và chúng đều liên quan tới việc đi ngược dòng thay vì đi xuôi.
- Nhảy bước: người dùng cố gửi ở bước ba khi bước hai còn thiếu trường bắt buộc.
- Quay lại sau khi đã đi tiếp: dữ liệu đã nhập ở bước sau còn nguyên hay bị xóa khi bước trước thay đổi.
- Đổi câu trả lời làm xuất hiện trường mới: trường vừa hiện ra chưa có giá trị nào và không nên chặn việc gửi.
- Không có mốc việc làm nào: người lần đầu đi xin việc vẫn phải gửi được hồ sơ.
- Chỉ có một mốc việc làm: danh sách có thể bị hiển thị sai khi chỉ có một phần tử.
- Thiếu học vấn hoặc đi theo lộ trình khác: biểu mẫu không được coi đó là lỗi.
- Ứng viên từ khu vực khác: một số trường đổi định dạng hoặc đổi yêu cầu theo quốc gia.
Mỗi mục trong danh sách này nên trở thành một ca kiểm thử riêng, và tên ca nên nói rõ tình huống chứ không phải số thứ tự. Khi một ca hỏng, bạn cần đọc tên là hiểu ngay nó đang bảo vệ điều gì.
Vì sao trường bắt buộc thay đổi theo câu trả lời
Vì biểu mẫu có logic điều kiện. Nếu người dùng trả lời rằng đang đi làm, biểu mẫu cần hỏi thêm về công ty hiện tại và có thể bỏ qua câu hỏi về thời điểm có thể bắt đầu. Nếu người dùng trả lời rằng đã từng làm việc, phần quá trình làm việc trở thành bắt buộc; nếu chưa từng, phần đó phải được bỏ qua hoàn toàn.
Hệ quả là số lượng trường bắt buộc không cố định, và các ca kiểm thử không thể đếm theo số trường. Chúng phải được tổ chức theo quy tắc: với mỗi câu trả lời ở bước trước, trường nào trở thành bắt buộc, trường nào trở thành tùy chọn, và trường nào bị ẩn đi.
Một lỗi hay gặp là trường bị ẩn nhưng giá trị cũ vẫn được gửi lên. Người dùng đổi câu trả lời, trường cũ biến mất khỏi màn hình, nhưng dữ liệu vẫn nằm trong bản ghi. Hãy kiểm tra cả trường hợp đó, vì nó tạo ra hồ sơ chứa thông tin mà người dùng tưởng đã xóa.
Kiểm thử quan hệ thời gian giữa việc làm và học vấn
Phần thời gian là nơi hai nhóm dữ liệu gặp nhau, và cũng là nơi biểu mẫu cần phản hồi rõ ràng. Mốc tốt nghiệp không nên đứng sau mốc việc làm đầu tiên, và các mốc việc làm không nên chồng lên nhau nếu biểu mẫu đang yêu cầu thời gian toàn phần.
Điều đáng lưu ý là biểu mẫu không nên chặn cứng mọi trường hợp lệch. Như đã bàn ở bài lịch sử làm việc và dòng thời gian, có những khoảng chồng lấn hoàn toàn hợp lý. Cách xử lý thực tế là cảnh báo và cho phép giải thích, thay vì từ chối gửi. Kiểm thử cần phủ cả hai phía: trường hợp phải chặn và trường hợp phải cho qua kèm cảnh báo.
Gửi trùng và khôi phục bản nháp
Phía gửi cũng có những ca riêng. Người dùng bấm gửi hai lần vì mạng chậm; nếu hệ thống tạo hai hồ sơ, đó là lỗi. Hãy kiểm tra rằng lần gửi thứ hai không tạo bản ghi mới và cũng không báo lỗi khó hiểu cho người dùng.
Khôi phục bản nháp là ca thứ hai. Người dùng đóng trình duyệt giữa chừng rồi quay lại; họ mong thấy dữ liệu đã nhập. Bạn cần quyết định bản nháp được lưu ở đâu, giữ trong bao lâu, và điều gì xảy ra khi người dùng đã gửi thành công rồi mở lại liên kết cũ.
Cuối cùng là phần đính kèm. Kích thước tệp, loại tệp và số lượng tệp đều là những trường mà biểu mẫu phải xử lý, và mỗi giới hạn nên có thông báo rõ ràng thay vì một lỗi chung.
Phần dành cho nhà phát triển
Hãy tổ chức ca kiểm thử theo quy tắc thay vì theo danh sách trường. Mỗi quy tắc nên có ít nhất một ca cho nhánh đúng và một ca cho nhánh sai, cộng thêm một ca cho việc quay lại sửa câu trả lời.
Vài điểm thực tế:
- Dùng một bảng nhỏ ghi rõ với mỗi tổ hợp câu trả lời thì trường nào bắt buộc, trường nào tùy chọn, trường nào bị ẩn.
- Kiểm tra rằng giá trị của trường bị ẩn không được gửi lên, và nếu có gửi thì phải được bỏ ở phía máy chủ chứ không chỉ ở phía giao diện.
- Đặt mã theo dõi cho mỗi lần gửi để phát hiện gửi trùng, và trả về cùng một kết quả cho hai lần gửi giống nhau.
- Quy định thời điểm xóa bản nháp và kiểm thử đúng ranh giới đó.
- Dựng dữ liệu thử cho cả bốn chân dung: người chưa từng đi làm, người có một mốc, người có nhiều mốc, và người thiếu học vấn.
Khi cần dữ liệu để chạy những ca đó, trình tạo CV và dữ liệu việc làm giả sinh ra hồ sơ có đầy đủ vị trí hiện tại, quá trình làm việc, học vấn và kỹ năng, dùng được làm đầu vào cho biểu mẫu. Hai bài nên đọc cùng là phân tích sơ yếu lý lịch và dữ liệu thử cho phía đọc hồ sơ, và lịch sử làm việc và dòng thời gian cho phần quan hệ thời gian.
Toàn bộ nội dung điền trong các ca kiểm thử nêu trên là văn bản giữ chỗ do chúng tôi dựng cho mục đích thử biểu mẫu; tuyệt đối không nhập thông tin của ứng viên thật vào môi trường thử, và dữ liệu này không dùng để gửi hồ sơ tới bất kỳ nơi tuyển dụng nào.
Bước tiếp theo
Hãy lấy biểu mẫu tuyển dụng của bạn, liệt kê mọi câu trả lời có thể có ở mỗi bước, rồi viết bảng quy tắc cho các trường phụ thuộc. Sau đó bổ sung bốn ca quay lui mà bạn chưa có. Khi cần dữ liệu đầu vào, mở trình tạo CV và dữ liệu việc làm giả và tạo vài hồ sơ ở hai quốc gia khác nhau để thử luồng nhập liệu quốc tế.